Podział majątku wspólnego to jeden z najistotniejszych, a jednocześnie najbardziej skomplikowanych elementów związanych z rozwodem małżonków. W niniejszym artykule przedstawiam zasady prawne, dostępne sposoby podziału i praktyczne wskazówki, jak przygotować się do sprawy.

1. Majątek wspólny – co obejmuje i od kiedy obowiązuje

Zgodnie z art. 31–33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, majątek wspólny obejmuje wszystko, co małżonkowie nabyli w czasie trwania małżeństwa – niezależnie od tego, na czyje nazwisko został dokonany zakup czy zapis. Do majątku wspólnego nie wchodzą natomiast np. przedmioty wniesione przed ślubem, spadki czy darowizny otrzymane indywidualnie.

2. Kiedy można podzielić majątek

Podział majątku wspólnego można przeprowadzić:

  • w czasie trwania małżeństwa, po ustanowieniu uprzednio w drodze aktu notarialnego umownego ustroju rozdzielności majątkowej bądź w drodze wyroku sądu,
  • po rozwodzie, w odrębnym postępowaniu sądowym do którego odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące działu spadku, to najczęstsza sytuacja

3. Jakie są sposoby podziału majątku wspólnego

A) Umowa między byłymi małżonkami

Najprostszym rozwiązaniem jest sporządzenie umowy notarialnej. Umowa pozwala:

  • wybrać sposób: podział fizyczny (przydzielenie konkretnych przedmiotów każdemu z małżonków),
  • przyznać nadwyżkę wartości jednemu z małżonków – ustala się spłatę,
  • dokonać podziału innych składników majątku (biznes, nieruchomości, oszczędności).

Podział majątku obejmujący wyłącznie ruchomości może być sporządzony również w zwykłej umowie pisemnej. 

B) Postępowanie sądowe

Gdy nie ma porozumienia, składa się wniosek o podział majątku wspólnego do sądu rejonowego, w którym Sąd:

  • wyznacza biegłego do wyceny nieruchomości czy ruchomości,
  • analizuje sytuację finansową i potrzeby stron,
  • wydaje orzeczenie dzielące składniki majątku.

4. Co bierze się pod uwagę przy podziale majątku

  • składniki majątku: ruchomości, nieruchomości, oszczędności, udziały w przedsiębiorstwach,
  • wartość rynkową – ustalaną przez biegłych,
  • wkład każdego małżonka (np. prowadzenie domu, wychowywanie dzieci), co do zasady przyjmuje się, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, jednakże w toku postępowania można się domagać ustalenia nierównych udziałów np. ¼ do ¾, 1/3 do 2/3. W takiej sytuacji oprócz dysproporcji dochodów należy wykazać inne istotne okoliczności np. defraudowanie majątku przez jednego z małżonków. 
  • potrzeby rodzinne – np. zachowanie mieszkania przez stronę mającą dzieci.

5. Termin i koszty postępowania

  • nawet wiele lat po rozwodzie.
  • Opłata sądowa od wniosku to 1.000 zł – zgodnie z ustawą o kosztach sądowych, a jeśli wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku opłata wynosi 300 zł.
  • Dodatkowo strony ponoszą koszty biegłego np. rzeczoznawcy sądowego, geodety w przypadku dokonywania fizycznego podziału nieruchomości oraz własnego pełnomocnika (np. adwokata).

6. Podział nieruchomości – różne możliwości

W przypadku nieruchomości, strony często decydują się na:

  • sprzedaż i podział środków,
  • przyznanie nieruchomości jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego,
  • zachowanie wspólnego prawa własności przez określony czas (umowa o podział do korzystania lub np. służebność).

7. Rola adwokata przy podziale majątku wspólnego

Adwokat rozwodowy pełni kluczową rolę:

  • pomaga w negocjacjach – aby ustalenia były korzystne i zgodne z prawem,
  • przygotowuje projekt umowy majątkowej lub wniosek o podział majątku,
  • reprezentuje Klienta w sprawie sądowej, zabezpiecza jego prawa,
  • dba o dowody (np. faktury, umowy) potwierdzające składniki majątku i wkład stron w powstanie majątku. 

8. Co jeśli doszło do nadużyć lub ukrywania majątku

W sytuacjach, gdy jeden z małżonków ukrywa majątek lub pozoruje podział (np. transfer dóbr na osoby trzecie możliwe jest:

  • wprowadzenie tymczasowych zabezpieczeń majątkowych (art. 730 KPC),
  • powołanie się na zmowę majątkową lub nadużycie prawa,
  • przedstawienie dowodów na wyprowadzanie składników majątku wspólnego.

Podsumowanie

Podział majątku wspólnego to proces wymagający zarówno znajomości przepisów, jak i umiejętności negocjacji. W przypadku sporów i rozbieżności co do wartości majątku czy sposobu podziału – pomoc doświadczonego adwokata jest niezbędna. Rozwiązania umowne (notarialne) są często najszybsze i najkorzystniejsze, o ile obejmują wszystkie kluczowe aspekty finansowe i ochronę interesów obu stron.

Zastanawiasz się nad podziałem majątku po rozwodzie?

Zapraszam do kontaktu z Kancelarią Adwokacką Tomasza Leśnika. Doradzę, jak przygotować się do postępowania sądowego lub zawrzeć umowę majątkową jak również jak wziąć rozwód– zapewniam pełne wsparcie prawne na każdym etapie.

Przeczytaj także