Do 15 listopada 2023r. obowiązywały jednolite przepisy obligujące przedstawiciela ustawowego do wystąpienia do właściwego sądu opiekuńczego celem uzyskania zezwolenia na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku imieniem małoletniego dziecka.  Od połowy listopada 2023r. na skutek nowelizacji art. 101 § 4 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: KRO) pojawiły się ułatwienia pozwalające na rezygnację z inicjowania kolejnego postępowania sądowego po spełnieniu odpowiednich warunków. 

Jak można odrzucić spadek imieniem dziecka?

Ogólne założenia dotyczące odrzucenia spadku przez dzieci i dorosłych są takie same. Odrzucenie spadku ma sens wtedy, kiedy wiemy, że w spadku wartość długów przewyższa aktywa spadku.  Przed złożeniem oświadczenia o odrzuceniu spadku warto dowiedzieć się jak przeprowadzić postępowanie spadkowe. Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć w terminie 6 miesięcy od daty dowiedzenia się o powołaniu do spadku. Dla każdego ze spadkobierców ten termin biegnie osobno. Dla spadkobierców powołanych w dalszej kolejności termin ten biegnie dopiero po odrzuceniu spadku przez spadkobierców powołanych do dziedziczenia w pierwszej kolejności. Odrzucenia spadku dokonuje się przez oświadczenie złożone przed sądem rejonowym bądź przed notariuszem. 

Kiedy wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego?

Odrzucenie spadku jest tzw. czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem dziecka. Oznacza to, że dla skuteczności oświadczenia rodzica złożonego imieniem dziecka konieczne jest uprzednie uzyskanie zgody sądu opiekuńczego. W toku postępowania należy wykazać dowodami, że odrzucenie spadku jest zgodne z dobrem dziecka i uchroni je przed długami. Zwykle na te okoliczności przedkłada się dokumenty bądź wnioskuje o dowód z zeznań świadków. 

Kiedy zgoda sądu na odrzucenie spadku nie jest potrzebna?

Ustawodawca na skutek nowelizacji w połowie listopada 2023r. wprowadził odstępstwa od wyżej wskazanej reguły nakazującej uzyskanie uprzedniej zgody sądu. Od tego czasu zgoda sądu opiekuńczego nie będzie potrzebna, jeśli rodzic chce imieniem dziecka odrzucić spadek, który sam odrzucił. Aby było to możliwe muszą być spełnione poniższe warunki:

  • dziecko zostało powołane do dziedziczenia, ponieważ jego rodzic odrzucił wcześniej spadek,
  • odrzucenie spadku imieniem dziecka dokonuje rodzic posiadający władzę rodzicielską,
  • drugi z rodziców posiadający władzę rodzicielską również wyraża zgodę na odrzucenie spadku lub też odrzucenie spadku dokonywane jest jednocześnie przez oboje rodziców,
  • spadek odrzuca również uprawnione do tego spadku rodzeństwo dziecka.

Po spełnieniu powyższych warunków i złożeniu przez rodzica oświadczenia o spełnieniu tych wymagań pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia można złożyć już oświadczenie o odrzuceniu spadkuimieniem dziecka bez uprzedniego występowania do sądu o zgodę. Można złożyć oświadczenie imieniem więcej niż jednego dziecka. 

Jakie są konsekwencje niedopełnienia terminu na złożenie oświadczenia?

Dopełnienie 6-miesięcznego terminu na odrzucenie spadku jest najwyższą powinnością. W przypadku upływu tego terminu, można wyjątkowo wystąpić do sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. W toku takiego postępowania należy przekonać sąd, iż do uchybienia terminowi nie doszło w skutek zawiniony ani z uwagi na rażące niedbalstwo. Przywrócenie takiego terminu nie jest takie oczywiste, dlatego też warto dbać, aby go nie przeoczyć.

Potrzebujesz porady adwokata w Nowym Sączu w sprawie spadkowej? Szukasz pełnomocnika z kancelarii adwokackiej w postępowaniu sądowym z zakresu prawa spadkowego? Zapraszam do kontaktu.

Przeczytaj także