Obowiązujący art. 62 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje domniemanie ojcostwa dziecka pochodzące z małżeństwa. Zgodnie z tym domniemaniem, jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki. Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji.

Ponadto istnieje również domniemanie według którego, jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa, domniemywa się, że pochodzi ono od drugiego męża. Domniemanie to nie dotyczy przypadku, gdy dziecko urodziło się w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji, na którą wyraził zgodę pierwszy mąż matki. Domniemania takie mogą być obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Jednakże często zdarza się, że zachodzi konieczność ustalenia ojcostwa dziecka pochodzącego z niesformalizowanego związku. Jeśli ojciec dziecka nie dokona uznania dziecka przed właściwym kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego, koniecznym staje się przeprowadzenie sądowego postępowania o ustalenie ojcostwa.

Ile kosztuje ustalenie ojcostwa przez sąd?

Zgodnie z treścią art. 96 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona dochodząca ustalenia ojcostwa oraz roszczeń z tym związanych. Zatem pozew o ustalenie ojcostwa zwolniony jest z opłaty sądowej. W toku postępowania powstają zwykle jeszcze koszty związane z wydaniem opinii DNA. Koszt ten jest różny w zależności od ośrodka opiniującego i miasta, ale zwykle jest to koszt ok. 1.500-2.000 zł.

Kto może złożyć wniosek o ustalenie ojcostwa?

Ustalenie ojcostwa dziecka pochodzącego ze związku niesformalizowanego jest konieczne dla otrzymania alimentów na to dziecko. Zatem przeprowadzenie postępowania sądowego jest niezbędnie konieczne. Legitymacje procesową czynną do wytoczenia powództwa o ustalenie ojcostwa posiada:

1) dziecko, zarówno pełnoletnie jak i małoletnie. Jeśli stroną powodową w sprawie jest dziecko małoletnie jest reprezentowane przez przedstawiciela ustawowego, najczęściej matkę. W sytuacji, gdy matka dziecka jest niepełnoletnia i nie przysługuje jej władza rodzicielska, wówczas pozew może wnieść opiekun dziecka. Natomiast, w sytuacji, gdy dziecko wytoczyło powództwo o ustalenie ojcostwa, a następnie zmarło, ustalenia mogą dochodzić jego zstępni.

2) matka dziecka, ale tylko w czasie, gdy dziecko jest małoletnie.

3) domniemany ojciec dziecka, również tylko w czasie, gdy dziecko jest małoletnie.  

4) prokurator, w sprawach, gdy wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego. 

Jakie są sposoby na ustalenie ojcostwa?

W toku postępowania sądowego najczęściej dopuszczany jest dowód z opinii badania DNA. W specjalnie do tego wyspecjalizowanym ośrodku współpracującym z sądem, wyznacza się termin na pobranie materiału do badania tj. wymazu ze śluzówki policzka na specjalnie do tego przygotowane patyczki higieniczne. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne. Materiał pobiera się od dziecka, jego matki jak i domniemanego ojca. Zwykle w ciągu kilku tygodni do sądu przesyłana jest z takiej jednostki badawczej opinia, w której wskazuje się jakie jest prawdopodobieństwo tego, iż dziecko pochodzi od badanego ojca.

W sytuacji, gdy nie da się pobrać materiału do badania DNA sąd zwykle dopuszcza dowód z opinii antropologicznej, w trakcie, której w oparciu o porównanie budowy ciała dziecka i ojca biegły ocenia prawdopodobieństwo ojcostwa dziecka. Badanie to przeprowadza się zwykle w oparciu o porównanie zdjęć dziecka i domniemanego ojca. W szczególności poprzez kształt i budowę głowy, ucha, nosa, układ oczu, szczęki.  

O czym decyduje sąd w sprawie o ustalenie ojcostwa?

Oprócz kwestii ustalenia czy dziecko pochodzi od konkretnego mężczyzny, zwykle sąd orzeka również o nazwisku dziecka, miejscu pobytu dziecka, władzy rodzicielskiej, jak również alimentach i kosztach związanych z porodem i narodzinami dziecka. Skutkiem prawnym uznania ojcostwa jest również wejście przez dziecko w krąg spadkobierców ustawowych po ojcu.

Podsumowanie

Sprawa o ustalenie ojcostwa wymaga rzetelnego przygotowania dowodów i prawidłowego opisania stanu faktycznego danej sprawy. Jeśli szukasz pełnomocnika lub porady prawnej z zakresu prawa rodzinnego, chcesz złożyć pozew o ustalenie ojcostwa i potrzebujesz porady adwokata w Nowym Sączu zapraszam do kontaktu. 

Przeczytaj także