Według obowiązujących w Polsce przepisów, w momencie zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami z mocy samego prawa powstaje ustrój wspólności majątkowej. Przepisy przewidują jednakże prawo ingerowania w ten ustrój majątkowy i zawarcie umowy tzw. intercyzy zarówno przed jak i po zawarciu związku małżeńskiego bądź też orzeczenie przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami na skutek złożenia pozwu do sądu.

Ustrój wspólności majątkowej oznacza, że prawie wszystkie przedmioty majątkowe, które zostaną nabyte w czasie trwania małżeństwa, wchodzą do majątku wspólnego małżonków. 

Zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964r. (Dz. U. Nr 9 poz. 59) dalej KRO w skład majątku wspólnego stron wchodzą:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

5) środki zgromadzone na koncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE)

Natomiast zgodnie z treścią art. 33 KRO do majątku osobistego małżonków wchodzą: 

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków; 

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Biorąc pod uwagę podane wyżej informacje wynika, iż rozdzielność majątkowa to ustrój majątkowy w którym występują wyłącznie majątki osobiste każdego z małżonków. Małżonkowie mogą oczywiście w trakcie trwania rozdzielności majątkowej nabywać ruchomości i nieruchomości wspólnie, ale wówczas nabywa każdy z nich odpowiedni ułamkowy udział, a nie całość do majątku wspólnego jak ma to miejsce w przypadku wspólności majątkowej. 

Co to jest intercyza?

Intercyza to umowa zawierana przez małżonków w formie aktu notarialnego, z której treści wynika, iż strony ustalają ustrój majątkowy odmienny od obowiązującego z mocy prawa ustroju wspólności majątkowej. Może to być rozdzielność majątkowa bądź też rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków. Takich umów w trakcie trwania małżeństwa można zawierać kilka.

Ile kosztuje intercyza?

Jak wspomniałem powyżej umowa majątkowa dla swojej ważności musi mieć formę aktu notarialnego. Maksymalna wysokość taksy notarialnej za sporządzenie takiej umowy wynosi 400 zł. Do tego notariusz dolicza podatek VAT w stawce 23% i opłatę za wypisy aktu, łącznie koszt notarialnego sporządzenia umowy majątkowej może wynieść do 550-600 zł. 

W przypadku złożenia pozwu o ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd opłata sądowa wynosi 200 zł. Do tego mogą dochodzić koszty reprezentacji przez adwokata, w przypadku jego ustanowienia. Należy jednakże mieć na uwadze, iż sąd w takiej sprawie musi wyznaczyć co najmniej jedną rozprawę, na której wysłucha strony. Uzyskanie orzeczenia sądu trwa zwykle od kilku do kilkunastu miesięcy od złożenia pozwu w sądzie.

Jakie dokumenty są potrzebne do sporządzenia intercyzy?

Przed sporządzeniem intercyzy notariusz będzie potrzebował do wglądu dowody osobiste małżonków oraz oryginał odpisu skróconego aktu małżeństwa stron czynności.  Jeśli strony sporządzały już wcześniej intercyzę, notariusz będzie potrzebował do wglądu te umowy, bowiem w treści aktu notarialnego będzie się musiał odnieść do istniejących wcześniej umów majątkowych między małżonkami.

Jakie są zalety rozdzielności majątkowej?

Do zalet rozdzielności majątkowej można zaliczyć: 

– niezależność finansową małżonków

– ochronę majątku osobistego każdego z małżonków przed długami współmałżonka

– swobodę w podejmowaniu zobowiązań finansowych przez każdego z małżonków

– brak możliwości kontroli wydatków przez współmałżonka

Jakie są wady rozdzielności majątkowej?

Do wad rozdzielności majątkowej można zaliczyć:

– brak możliwości wspólnego rozliczania się z podatku dochodowego przez współmałżonków

– konieczność rozliczeń między majątkami osobistymi małżonków

– brak wspólnej odpowiedzialności za zobowiązania

– spory natury emocjonalnej przy zawieraniu umowy o rozdzielność majątkową

– w niektórych przypadkach niższa zdolność kredytowa 

Podsumowanie

Każdy indywidualnie musi przeanalizować wady i zalety wypływające z ustanowienia rozdzielności majątkowej. Zasadność ustanawiania rozdzielności majątkowej często zależy od sytuacji życiowej, finansowej jak i zawodowej stron, od rodzaju wykonywanej pracy, prowadzonej działalności gospodarczej i ryzyk z nią związanych. Potrzebujesz porady prawnej adwokata w Nowym Sączu dotyczącej rozdzielności majątkowej bądź chcesz przeprowadzić postępowanie sądowe o ustanowienie rozdzielności majątkowej bądź podział majątku? Zapraszam do kontaktu.

Przeczytaj także